Kolekcja Rzeźby Dawnej liczy 1190 rzeźb. W zbiorze warto wyróżnić dwie grupy: rzeźby oryginalne oraz nieoryginalne. Oryginalne obejmują obiekty wyrzeźbione przez rzeźbiarzy działających od XVI do początku XX wieku. Rzeźby nieoryginalne to odlewy i repliki światowych i polskich arcydzieł, powstałe w warsztatach nieautorskich od XVIII do XX wieku. W grupie rzeźb oryginalnych są reprezentowane wszystkie główne nurty rzeźby polskiej i europejskiej od XVI wieku. Większość najstarszych przykładów plastyki renesansowej pozyskana została od osób prywatnych w formie zakupów lub darów. W zespole rzeźby obcej od XVIII wieku najliczniej reprezentowana jest rzeźba francuska.
W zbiorze znajdują się przykłady dzieł pochodzących z większości ważnych ośrodków rzeźbiarskich dawnej Rzeczpospolitej. Najstarsze przedstawienia zostały ofiarowane Muzeum w międzywojniu. Wśród najstarszych rzeźb z warsztatów obszaru dawnej Rzeczpospolitej dominują prace drewniane. Wiele z nich pozostaje bez atrybucji, ponieważ badania nad staropolską snycerką są mniej zaawansowane niż nad rzeźbą kamienną. Rzeźbę w drewnie uprawiały odrębne, wyspecjalizowane warsztaty. Dopiero młodsze pokolenia badaczy zajęły się ich twórczością.
Pojedyncze dary i zakupy przyniosły muzeum kilka dzieł znacznej wartości. W 1937 roku nabyto doskonałą artystycznie i świetnie zachowaną Immaculatę. Dzieło pochodzi z warszawskiego klasztoru wizytek. Łączy się ją z dużym warsztatem rzeźbiarza Bartłomieja Bernatowicza na warszawskim Nowym Mieście, który realizował najwięcej kościelnych zleceń w Warszawie w I ćwierci XVIII wieku. Wątpliwości musi rozwiać niepowtarzalna italianizująca maniera, którą Bernatowicz wypracował w Pradze i na Śląsku. Nie mniej interesujące, ale trudne do atrybuowania, są przykłady plastyki stołecznej: najstarsza warszawska płaskorzeźba ze Św. Rodziną z 1692 roku (ofiarowana do muzeum przed wojną) oraz drewniana rzeźba Archanioł Michał depczący diabła (zakupiona w domu aukcyjnym).
Ostatnie ogniwo rzeźby dawnej, za którą można uznać rzeźbę lwowską, reprezentują wirtuozerskie figury słusznie przypisywane pracowni Antoniego Osińskiego i z większą dozą wątpliwości Sebastianowi Fesingerowi. Zakupione w sierpniu 1939 roku figury Św. Klary i św. Antoniego przypisywane są temu ostatniemu na podstawie podobieństwa do figur w kościele bernardynów we Lwowie. Podobnie jak w przypadku wielu łączonych z nim dzieł, przesłanki są niewystarczające. Zdeponowane przed wojną figury Apostołów Piotra i Pawła oraz św. Augustyna Biskupa zdradzają niepowtarzalny styl i klasę artystyczną Osińskiego.
Ponadto 281 obiektów uważa się za straty wojenne, wiele rzeźb muzeum przekazało innym podmiotom na własność lub w trwały depozyt.
Bibliografia
Tekst: Łukasz Pisarzewski. Zdjęcia: Nicolas Grospierre.
Odkryj cyfrowe zbiory Muzeum Narodowego w Warszawie i poznaj tysiące dzieł sztuki — od malarstwa i rzeźby po grafikę, fotografię oraz rzemiosło artystyczne. Przeglądaj obiekty, twórców i kolekcje, poznając ich historię dzięki szczegółowym opisom oraz wysokiej jakości reprodukcjom. Odwiedź stronę i zobacz bogactwo zbiorów MNW z dowolnego miejsca i o każdej porze.
